

LEEP işlemi, rahim ağzındaki yüksek dereceli hücresel değişimi ince bir elektrocerrahi tel halkayla tek parça halinde çıkaran tedavi yöntemidir. Lokal anestezi altında, poliklinik koşullarında yaklaşık 10 ila 20 dakikada tamamlanır. Çıkarılan doku patolojiye gönderildiği için yöntem hem tedavi eder hem de tanıyı kesinleştirir.
LEEP, İngilizce Loop Electrosurgical Excision Procedure ifadesinin kısaltmasıdır ve halka elektrocerrahi eksizyon işlemi anlamına gelir. Avrupa literatüründe aynı yöntem LLETZ, yani transformasyon zonunun geniş halka eksizyonu adıyla geçer.
Yöntemin hedefi, rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamının köken aldığı transformasyon zonunu ve içindeki lezyonu bütünüyle çıkarmaktır. Lezyon ortadan kalktığında, kanser öncesi değişimin ilerleme zemini de ortadan kalkar.
Halka, yüksek frekanslı alternatif akım taşıyan ince bir telden oluşur. Tel dokuya temas ettiği noktada hücre içindeki su anında buharlaşır ve doku, mekanik bir bıçağa gerek kalmadan ayrılır.
Aynı ısı, kesi kenarındaki küçük damarları eş zamanlı olarak mühürler. Kanamanın sınırlı kalmasının nedeni budur.
Kullanılan akımın frekansı sinir ve kas hücrelerini uyaramayacak kadar yüksektir. Hasta bu nedenle elektrik çarpması hissi yaşamaz. Akım devresi, bacağa yapıştırılan bir topraklama pedi üzerinden güvenle tamamlanır.
Karar, kolposkopik biyopsi sonucuna ve hastanın risk profiline dayanır. Başlıca endikasyonlar şunlardır:
CIN 1 sonucu genellikle bu işlemi gerektirmez, çünkü düşük dereceli değişimin büyük bölümü kendiliğinden geriler. Gebelikte ise işlem, invaziv kanser şüphesi bulunmadığı sürece doğum sonrasına ertelenir.
İşlem adet kanaması bittikten sonraki ilk haftalara planlanır ve öncesinde gebelik olasılığı dışlanır. Kan sulandırıcı kullanımı hekime bildirilir. Aç kalmak gerekmez.
Hasta jinekolojik pozisyonda yerini alır ve elektriği iletmeyen özel kaplamalı bir spekulum yerleştirilir. Bu spekulumun duman tahliye kanalı, işlem sırasında oluşan buharı ortamdan uzaklaştırır.
Hekim önce kolposkopi eşliğinde lezyon sınırlarını yeniden haritalar. Ardından serviks çevresine damar büzücü içeren lokal anestezik uygulanır. Bu aşamada hissedilen birkaç saniyelik iğne batması, işlemin en belirgin duyumudur.
Lezyonun boyutuna uygun halka seçilir ve doku tek bir kontrollü geçişle çıkarılır. Gerektiğinde kanal içindeki bölüm için ikinci, daha küçük bir halka kullanılır. Son olarak top uçlu elektrot ve hemostatik solüsyonla kanama kontrol edilir.
Eksizyonun kendisi birkaç dakika sürer. Hazırlık ve kanama kontrolüyle birlikte toplam süre genellikle 10 ila 20 dakikadır ve hasta aynı gün evine döner.
Bu soru, işlemin hem tedavi başarısını hem de gelecekteki gebelikleri doğrudan etkileyen temel karardır. Uluslararası Servikal Patoloji ve Kolposkopi Federasyonu, eksizyonu transformasyon zonunun tipine göre üç kategoride tanımlar.
Buradaki denge hassastır. Yetersiz eksizyon lezyonu kenarlarda bırakabilir, gereğinden derin eksizyon ise serviksin taşıyıcı kapasitesini azaltır. Doğru derinlik herkes için tek bir sayı değil, transformasyon zonunun konumundan türetilen kişisel bir ölçüdür.
Bu konu, işlemin en çok sorulan ve en az doğru anlatılan yönüdür. Konuyu netleştiren en kapsamlı veri, BMJ’de 2016 yılında yayımlanan ve 71 çalışmayı birleştiren meta analizden gelir. Analiz 65.000 tedavi görmüş ve 6 milyonun üzerinde tedavi görmemiş kadını kapsar.
Tedavi sonrası gebeliklerde 37. hafta öncesi doğum oranı yüzde 10,7, tedavi görmemiş kadınlarda yüzde 5,4 bulunmuştur. Göreli risk yönteme göre farklılaşır: halka eksizyonunda 1,56, soğuk bıçak konizasyonunda 2,70.
Asıl belirleyici değişken derinliktir. Erken doğum oranı 10 ila 12 milimetreye kadar olan eksizyonlarda yüzde 7,1, bu eşiğin üzerinde yüzde 9,8 ve 15 ila 17 milimetrenin üzerinde yüzde 10,1 bulunmuştur. Karşılaştırma grubunda oran yüzde 3,4 iken, 20 milimetreyi aşan eksizyonlarda risk yaklaşık beş katına çıkar.
Tekrarlanan tedaviler de riski belirgin şekilde artırır. İkinci kez eksizyon uygulanan kadınlarda erken doğum oranı yüzde 13,2’ye yükselir.
Tablonun bir de görünmeyen yüzü vardır. Aynı analiz, kanser öncesi lezyonu olup tedavi görmemiş kadınlarda da erken doğum riskinin genel popülasyona göre bir miktar yüksek olduğunu göstermiştir. Yani riskin bir kısmı işlemden değil, altta yatan durumdan kaynaklanır. Verilerin büyük bölümünün geriye dönük çalışmalardan geldiğini de not etmek gerekir.
Serviks, işlem sonrasında belirgin bir iyileşme kapasitesine sahiptir. Çalışmalar iyileşmenin büyük ölçüde altı ay içinde tamamlandığını, ancak çıkarılan hacmin her zaman tümüyle geri kazanılmadığını gösterir.
Milano Üniversitesi’nde yürütülen bir çalışmada, işlemden sonraki ilk 12 ay içinde gebe kalan kadınlarda düşük oranı daha yüksek bulunmuş, 12 ay ve sonrasında ise kontrol grubuyla fark saptanmamıştır. Erken doğum açısından zaman aralığına ilişkin veriler ise tutarlı değildir.
Bu nedenle gebelik planlaması, iyileşmenin tamamlandığı ve ilk kontrol testlerinin sonuçlandığı döneme göre hekimle birlikte yapılır.
Perinatolojinin bu konuya kattığı en önemli bilgi şudur: riski belirleyen, işlem öyküsünün kendisinden çok gebelikte ölçülen servikal uzunluktur.
BJOG’da yayımlanan ve 26.000’i aşkın gebeliği kapsayan Fetal Medicine Foundation çalışmasında, halka eksizyonu öyküsü olan kadınlarda 34. hafta öncesi spontan erken doğum yüzde 3,4, öyküsü olmayanlarda yüzde 1,3 bulunmuştur. Ancak gebeliğin ortasında ölçülen servikal uzunluk modele eklendiğinde, işlem öyküsü tek başına anlamlı bir öngörücü olmaktan çıkmıştır.
Bunun pratik anlamı nettir. LEEP işlemi geçirmiş bir kadının gebeliğinde transvajinal ultrasonla servikal uzunluk takibi, riski soyut bir öyküden ölçülebilir bir veriye dönüştürür. Gerekli durumlarda koruyucu önlemlerin zamanında değerlendirilmesini sağlar.
İlk iki ila dört hafta boyunca sulu, pembe veya kahverengi bir akıntı beklenir. Kanama kontrolünde kullanılan solüsyon nedeniyle kahve telvesine benzeyen bir görünüm normaldir.
Bu dönemde yaklaşık dört hafta cinsel ilişki, tampon, havuz, deniz ve küvet banyosundan kaçınılır. Ağır egzersize bir ila iki hafta ara verilir. Masa başı işlere genellikle bir iki gün içinde dönülebilir.
İşlemden sonraki birinci ve ikinci haftalar arasında, iyileşen yüzeydeki kabuk düşerken kanama geçici olarak artabilir. Adet kanamasından yoğun ve pıhtılı kanama, ateş veya kötü kokulu akıntı durumunda kliniğe başvurulmalıdır.
Halka eksizyonu düşük komplikasyon oranına sahip bir yöntemdir, ancak her cerrahi girişim gibi bazı riskler taşır.
İşlem lezyonu çıkarır, ancak HPV enfeksiyonunu doğrudan ortadan kaldırmaz. Virüsün temizlenmesi bağışıklık sisteminin işidir ve bu nedenle takip, tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.
97 çalışmayı ve 44.446 kadını kapsayan bir meta analizde, tedavi sonrası kalıntı veya tekrarlayan yüksek dereceli lezyon oranı genel olarak yüzde 6,6 bulunmuştur. Cerrahi sınırda lezyon bulunması bu riski yaklaşık beş kat artırır.
Takipte en güçlü araç HPV testidir. Journal of Gynecologic Oncology’de yayımlanan ve 5.319 kadını kapsayan havuzlanmış analizde, cerrahi sınırı pozitif olan kadınlarda HPV testi pozitifse kalıntı lezyon riski yüzde 74,4, negatifse yüzde 0,8 bulunmuştur.
Amerikan kılavuzları ilk kontrolü altıncı ayda HPV temelli testle önerir. Sonuçlar negatif kaldıkça aralıklar uzatılır ve izlem en az 25 yıl sürdürülür, çünkü tedavi görmüş kadınlarda risk uzun süre genel popülasyonun üzerinde kalır.
Konizasyon, rahim ağzından koni biçiminde doku çıkarılmasının genel adıdır. LEEP, bu işlemin elektrocerrahi halka ile yapılan biçimidir. Klasik soğuk bıçak konizasyonunda ise doku bistüriyle çıkarılır.
Soğuk bıçak yönteminde kesi kenarlarında ısı etkisi oluşmaz, bu da patoloğun sınırları daha net değerlendirmesini sağlar. Bu avantaj, bez hücresi kaynaklı lezyonlarda veya erken invazyon şüphesinde tercih nedeni olabilir.
Buna karşılık soğuk bıçak konizasyonu genellikle ameliyathane ve genel anestezi gerektirir. Obstetrik riski de halka eksizyonuna göre daha yüksektir. Yüksek dereceli skuamöz lezyonların büyük bölümünde LEEP işlemi standart yaklaşımdır.
Eksizyon kararının iki hedefi vardır: lezyonu tamamen çıkarmak ve serviksi gelecekteki gebelikler için korumak. Bu iki hedef birbirine ters yönde çalışır ve aralarındaki denge milimetrelerle kurulur.
Doç. Dr. Mustafa Behram, kadın hastalıkları ve doğum uzmanlığının yanı sıra perinatoloji alanında akademik çalışmalar yürütür. Bu ikili kimlik, eksizyon derinliğini transformasyon zonunun tipine ve hastanın gebelik planına göre planlamayı ve işlem sonrası gebelikte servikal uzunluk takibini aynı klinik çerçevede yürütmeyi mümkün kılar.
LEEP rahmin alınması değildir. Yalnızca rahim ağzından, transformasyon zonu tipine göre genellikle 10 ila 25 milimetre derinliğinde doku çıkarılır. Rahim yerinde kalır.
İşlem sonrası çocuk sahibi olunabilir. Bu işlemi geçiren kadınların büyük çoğunluğu sonraki gebeliklerini sorunsuz tamamlar. Risk artışı gerçektir, ancak servikal uzunluk takibiyle izlenebilir ve yönetilebilir.
Eksizyon virüsü yok etmez. İşlem lezyonu çıkarır. HPV’nin temizlenmesi bağışıklık sistemine bağlıdır, bu nedenle takip testleri kritik önem taşır.
Pozitif cerrahi sınır otomatik olarak yeni bir işlem gerektirmez. Kararı büyük ölçüde altıncı aydaki HPV testi belirler.
İşlem lokal anestezi altında yapılır. En belirgin duyum, anestezik uygulanırken hissedilen birkaç saniyelik iğne batmasıdır. Eksizyon sırasında hafif bir basınç veya kramp hissedilebilir.
Genellikle dört hafta beklenmesi önerilir. Bu süre, eksizyon yüzeyinin iyileşmesi ve enfeksiyon riskinin azalması için gereklidir.
Sulu, pembe veya kahverengi akıntı genellikle iki ila dört hafta sürer. Birinci ve ikinci haftalar arasında geçici bir artış olabilir.
Kesin bir süre yoktur. Serviksin iyileşmesi büyük ölçüde altı ay içinde tamamlanır ve bazı veriler ilk 12 ay içindeki gebeliklerde düşük oranının daha yüksek olduğunu gösterir. Planlamayı hekiminizle birlikte yapmanız önerilir.
Evet. İşlem öyküsü tek başına sezaryen gerekçesi değildir. Doğum şekline obstetrik koşullara göre karar verilir.
Her zaman değil. Pozitif sınır riski artırır, ancak karar büyük ölçüde altıncı aydaki HPV testine göre verilir. HPV testi negatifse kalıntı lezyon riski çok düşüktür.
Lezyonlu dokunun çıkarılması, bağışıklık sisteminin virüsü temizlemesini kolaylaştırabilir ve birçok hastada takip testleri negatifleşir. Ancak işlem virüsü doğrudan yok etmez, bu nedenle düzenli takip gerekir.
LEEP kararı yalnızca bugünün lezyonunu değil, yarının gebeliğini de ilgilendiren bir karardır ve bu nedenle eksizyonun derinliği kadar zamanlaması ve sonrasındaki takip de planlanmalıdır. Doç. Dr. Mustafa Behram Kliniği’nde patoloji sonucunuzu, transformasyon zonu tipinizi ve gebelik planınızı birlikte değerlendirmek için randevu talebinizi iletebilirsiniz. Beşiktaş Dikilitaş’taki kliniğimize ulaşmak için 0532 472 52 83 numaralı telefondan bize ulaşın veya WhatsApp hattımızdan yazın.
Tıbbi İnceleme: Doç. Dr. Mustafa Behram, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, Perinatoloji
Son Güncelleme: Kasım 2026
Kaynaklar:
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacı taşır. Tıbbi tanı ve tedavi kararları, hekim muayenesi ve kişiye özel değerlendirme gerektirir. Sayfadaki bilgiler hekim muayenesinin yerine geçmez.